2012 Mazurië en Mazovië

Reizen is een onderneming die steeds uitdagender wordt naar mate je de grenzen opzoekt. Tijd, streek, afstanden, verblijfplaatsen, de cultuur, rijk en arm en niet onbelangrijk, met wie je reist en de mensen die je ontmoet.We starten binnenkort een nieuwe onderneming van zo’n dag of tien om opnieuw kennis te maken met Polen. Deze keer reizen we met name het oostelijke deel van Polen, het gebied van de 1000 meren, Mazurië en het deel daar ten zuiden van gelegen Mazovië.
De tent voor de overnachtingen blijf blijft deze keer thuis. Het kan al snel aardig koud en vooral ook erg nat worden in dit deel van Polen, tegen de grens van Ukraïne en Wit Rusland.
Het zijn streken, dun bevolkt, traditioneel wonend, waarschijnlijk het armste deel van de bevolking woont in dit gebied. Het is ook het gebied van meren en bossen en vele bouwstijlen.

Webformat -IMGP9453

Heuvels en laaggebergte kom je in het zuid-oosten tegen en natuurlijk ook de Hoge Tatra. Zoals de plannen er nu uitzien, zullen we daar waarschijnlijk niet komen.

Later zal ik uiteraard wel meer vertellen over de gebieden die we gaan bezoeken.
Hopelijk reis je met ons mee. Geef je feedback of andere reacties en suggesties maar door. Het lijkt ons weer een aardige uitdaging worden. De voorbereidingen zijn gestart…
Deze reislog is dé plaats om op de hoogte te blijven van alle avonturen en ervaringen tijdens deze reis. Vanaf nu zul je hier dan ook regelmatig nieuwe verhalen en foto’s vinden, en via de kaart weet je altijd precies waar ik me bevind en waar ik ben geweest! Meer informatie over mijzelf en de reis die ik ga maken vind je in het profiel.
Ik zie je graag terug op onze log en laat gerust af en toe eens een berichtje achter! Leuk dat je meereist!

Wil je automatisch een mailtje ontvangen wanneer er een nieuw verhaal of een nieuwe fotoserie op deze site staat? Meld je dan aan voor mijn mailinglijst door je e-mail adres achter te laten op de site.

Intro

Via Magdeburg naar Poznan, Gdansk en verder naar het merengebied in Nood Polen en de grens met Wit Rusland [Belarus], Bialystock en terug via Wroclav en Dresden.
Een eerste impressie van de streek, stad en het gebied van de reis naar Mazurië en Mazovië.
Magdeburg, de studentenopstanden in de DDR in de periode voordat de muur is gevallen in 1989. Poznan met de meest prachtige gebouwen en een rijke historie en bij Gdansk roept de herinnering aan Lech Walensa, de oprichting van Solidarno??, de opstanden en stakingen op de scheepswerven in Gdansk. Dan verder naar de westelijke taiga, Treblinka en via het midden van polen naar Dresden. Een stad verwoest aan het einde van de laatste wereldoorlog.
Een paar plaatsen en gebeurtenissen van nog niet zo lang geleden. We rijden langs deze route naar het Noordoosten van Polen.

Poznan ligt aan de doorgaande route van Moskou naar Parijs, reden dat deze doorvoer stad uiteindelijk zo ver heeft kunnen ontwikkelen. Webformat -IMGP8543Er wonen en werken nu ruim 600000 mensen.
Op 28 juni 1956 vonden hier de eerste protesten plaats tegen het communistische regime in Polen. Arbeiders van de Cegielski-fabrieken begonnen de opstand, die spoedig keihard werd neergeslagen. Officiële bronnen spreken over 74 doden, waaronder een jongen van 12 jaar oud. Het eigenlijke dodental wordt over het algemeen aanzienlijk hoger geschat. Bijna duizend mensen raakten gewond.
In Hongarije werden later demonstraties gehouden bij het monument van Jozef Bem, de Poolse generaal die voor Hongaarse onafhankelijkheid streed, als steunbetuiging aan de Poolse opstandelingen. Deze demonstraties waren het begin van de Hongaarse Opstand van 1956.
Gdansk. In Starogard [Gd] hebben we bijna tien jaar geleden onze vrienden bezocht in hun kleine houten huisje. De hartelijkheid en gastvrijheid zijn opgedane ervaringen van de Polen in die tijd. De euro was nog niet doorgedrongen, maar was ook toen al een punt van discussie in de gezinnen, wat levert dit op. Wat zijn we straks kwijt? Wordt nu alles net zo duur als bij jullie? Wat betekent dit voor ons, worden de prijzen nu net zo hoog als bij jullie.
Hoe fantastisch is het bij jullie wel in het westen? Alles werd gezien, de TV stond de gehele dag aan, met ontvangst van de zenders uit het vrije westen .. maar kon toen nog niet over worden beschikt. Om geholpen te worden aan een ernstige aandoening, daarvoor kon je [als je heel veel geld en relaties had] misschien wel naar het westen. Helaas heeft dit uiteindelijk niet geleid tot genezing voor de ouders, onze vrienden. Ze mochten de 40 jaar net halen .. De kinderen hebben gelukkig een nieuwe start kunnen maken.
De streek en de mensen trekken, met nog een beeld van ruim 10 jaar terug.

De rust, de prachtige landschappen, gastvrijheid, kleine winkeltjes met etalage’s vol. Vol met één productsoort, vol met blikken bonen. We gaan via de genoemde plaatsen naar dit gebied en in de volgende verhalen eerst nog de proloog in twee delen …. Tja ..als je eenmaal begint ..

Proloog

Omdat we weten dat de werkelijkheid altijd anders is dan de planning wordt dit verhaal nu al toevertrouwd aan de weblog. Na de intro nu de proloog. Dat betekent dat er een vervolg komt. Of dat ook tijdens de reis gaat lukken is nog de vraag.
In een notendop… Mazurië en Mazovië, het land van de duizend meren en vele uitgestrekte wouden en nog wat meer …. Dit gebied ligt in het noordoosten van Polen. De regio telt meer dan duizend meren, die onderling verbonden zijn via een netwerk van vele kanalen en rivieren. Voorafgaand aan het bezoek een aantal wetenswaardigheden, waarin een hel als een paradijs aan de orde komen.
een waar paradijs..

De natuur in Mazurië is aantrekkelijk voor watersporters en wandelaars. Een lange rivier doorkruist de regio en is en waar paradijs voor kajakliefhebbers. De regio is grotendeels bedekt met uitgestrekte bossen. Om de rijkdom van de natuur te behouden werden vele regionale landschapsparken gecreëerd. Er zijn in dit gebied meer ooievaars dan mensen … Nog even afwachten of we die gaan zien.. of dat ze wegtrekken naar warmere oorden voordat de winter begint.
de Taiga.. Er zijn drie oerbossen nabij de grens met Wit Rusland. Een van deze gebieden ligt nabij onze overnachtingsplaats in Bialistok, het Nationaal park Bialowiela. Dit grensoverschrijdend park is bijna 200.000 ha groot. Het gaat hier om de meest westelijk gelegen Taiga. Vaak zijn de gedachten dan aan de enorm uitgestrekte Taiga’s in Rusland. Maar het gebied waar we naar toe gaan is het dichtstbijzijnde oerbos.

Wit-Russische zijde.

Het Belavezjskaja Poesjtsja-hoofdkwartier te Kamenjoeki, Wit-Rusland bevat laboratoria, een dierentuin met onderandere inheemse dieren die men kan zien in hun natuurlijk milieu. Verder is er een klein museum. Er komen betrekkelijk weinig toeristen.
Wij zullen dit niet bezoeken, want het is niet eenvoudig een via voor dagbezoek te ontvangen en veel vertraging kunnen we hierdoor niet hebben tijdens deze reis.

De Poolse zijde

Het Bialowiela Nationaal Park, is een klein deel van het veel grotere woud. Het was oorspronkelijk een jachtgebied van de Russische tsaren en Poolse koningen. Jaarlijks bezoeken veel toeristen het Poolse deel van het bos. In het dorp liggen diverse onderzoeksstations voor bosbouw en zoölogisch onderzoek.

Webformat -IMGP9386Even ten westen van het dorp Bialowiela ligt een klein dierenpark, met daarin de meeste grote zoogdieren die in het bos van Bialowiela in het wild voorkomen; wisent, wild zwijn, ree, eland, wolf, lynx en edelhert. Daarnaast lopen er een aantal konikpaarden. We zullen zien wat we hier aantreffen.

Het bos is het enig overgebleven voorbeeld van een Europees gemengd laaglandbos. Er komen meer dan 1200 plantensoorten voor waaronder eeuwenoude eiken en esdoorns.
Hoewel het bos wereldberoemd is, onderwerp van vele biologische studies en delen de status van strikt natuurreservaat hebben, is het bos niet onbedreigd. Doordat het bos eeuwenlang de status van koninklijk jachtterrein had, werd het beschermd voor uitgebreide kap, maar vele diersoorten zijn er door uitgeroeid en later weer opnieuw geïntroduceerd.

De Russische tsaren hebben in de 19e eeuw, toen dit deel van Polen onder hun heerschappij viel, een wegenstelsel in de vorm van een ruitpatroon laten aanleggen met onderlinge afstanden van een Russische werst (ongeveer 1,067 kilometer). Zo konden ze gemakkelijker diep in het bos komen. Dat wegenpatroon ligt er nog steeds.
De Duitse bezetters legden in de Eerste Wereldoorlog een spoorwegennet aan om zo sneller het gekapte hout te kunnen afvoeren. Sinds die tijd is de kap van het bos doorgegaan tot op de dag van vandaag.

Poolse en Wit-Russische wetenschappers maken zich zorgen over de toekomst van het bos. In Wit-Rusland is in de tweede helft van 2003 bijvoorbeeld nog een oppervlakte van 300 hectare oerbos gekapt.
Al decennialang zijn er plannen om het gebied met de status nationaal park in Polen uit te breiden. Die discussie liep hoog op. De Poolse regering is eind 1999 gezwicht voor de druk van plaatselijke jagers, houtvesters en recreatieondernemers en heeft het niet aangedurfd.
De vraag komt boven of wij wel bij deze toeristen willen behoren. We gaan de houtkap daar zeker niet tegenhouden denk ik …
De grens loopt sinds 1945 kaarsrecht door het bos.

Nog een wetenswaardigheid: In het Wit-Russische deel van het bos werd op 8 december 1991 door de leiders van de Russische, Oekraïense en Wit-Russische sovjetrepublieken de overeenkomst tot ontbinding van de Sovjet-Unie gesloten.
Noem dat maar eens geen belangrijk moment!!

In het midden en oosten van Polen, Mazurië en Mazovië, gaan we een aantal zaken bekijken. Dat is in ieder geval de bedoeling.
het Elblag kanaal. Een kanaal, gegraven half 19e eeuw, geklasseerd als monument vanwege de hydraulische constructies bij de schutsluizen en hellingen. Het is een unieke waterweg die je kunt vergelijken met de sluizen (liften) van Strépy-Bracquegnies in Henegouwen. Deze indrukwekkende installatie is nog altijd operationeel: hellende vlakken, sluizen, dammen en veiligheidspoorten. Om een hoogteverschil van tientallen meter te overbruggen werden 5 hellende vlakken gebouwd waar telkens speciale platforms de boten op het droge naar een hoger gelegen kanaalstrook trekken.
de hoofdstad Olsztyn van Mazurië, ligt in het midden van dit merengebied en bezit op haar grondgebied zelf elf meren. De Gotische burcht in het centrum van de stad herbergde Nicolas Copernicus en is nu omgebouwd tot het nationaal museum van Mazurië.
een veldslag. Op 15 juli 1410 vond in Grunwald de grootste veldslag van de Middeleeuwen plaats. Het Pools-Litouwse leger versloeg er de Teutoonse ridders. Deze veldslag luidde het einde in van de overheersing van de Teutoonse ridderorde in Midden Europa. Je kunt er een museum bezoeken en het granieten herdenkingsmonument bezichtigen alsook de ruïnes van de kapel gebouwd na de veldslag. In het weekend van de herdenking van de slag kun je er jaarlijks kijken naar een indrukwekkende reconstructie van de slag zelf. Deze gaat gepaard met militaire parades, ridderspelen en andere folkloristische festiviteiten. Dit gaan wij daar vast niet meemaken, maar wie weet tijdens een volgend bezoek …

Voor als je nog iets meer wilt weten, er zijn ook minder leuke verhalen, die kan je die gaan lezen in het tweede deel van deze proloog. Tot dan en groet Jan

Webformat -IMGP9089Er is meer te vertellen: Gierloz, Hitlers hoofdkwartier, het Hol van de Wolf, de Wolvenschans, Hitlers hoofdkwartier is één van meest trieste plaatsen in de regio maar trekt natuurlijk veel bezoekers. Het feit dat juist daar de beruchte mislukte aanslag op de dictator plaats vond eind 1944 [Von Staufenberg – de film Die Walkure] zal er wel iets mee te maken hebben. Het complex bestaat uit een tachtigtal gebouwen waaronder 50 bunkers. Het was een kleine stad op zichzelf met een eigen elektriciteitscentrale, een treinstation, een casino, een bioscoop en een vliegveld. Alles was omringd met prikkeldraad en mijnenvelden. Eind 1945, bij het naderen van de Russische troepen, bliezen de Duitsers het complex grotendeels op. Dit betekent dat je merendeels slechts ruïnes bezichtigt. De sfeer is wel zeer sinister. Deze locatie ligt niet helmaal op de route, maar afhankelijk van de tijd en het weer willen we toch hier een bezoek brengen.

Het zijn geen gezelligheids bezoeken die worden afgelegd als je een straf-, of vernietigingskamp bezoekt. Het beinvloed je humeur in sterke mate. Vooral indrukwekkend en ook leerzaam. Indrukwekkend waren vooral ook onze bezoeken aan Auschwitz en Birkenau in 1990 en 2003 en tussendoor ook Mauthauzen in Oostenrijk.
Bij de voorbereiding van deze reis kwam ik het verhaal tegen van de opzet en uitwerking van de vernietigingskampen die zijn gebouwd. Opnieuw maakt het weer zo’n indruk, dat ik het niet na mag laten het verhaal ook hier te plaatsen. Het is een verschrikkelijk, maar helaas wel een waar verhaal, dat niet genoeg verteld kan worden en eigenlijk nog steeds verteld MOET worden. Of we deze keer ook hier weer naar toe kunnen gaan, kunnen jullie later lezen.

Een ware hel.

In het gebied op de grens tussen Mazurië en Mazovië, ten noordoosten van de hoofdstad Warszawa [Warschau] ligt Treblinka.
Treblinka I werd in de zomer van 1941 operationeel. Het had een bezetting van zowel Polen als Joden. De meesten werden gedwongen tewerkgesteld in de steengroeve bij het kamp of op het station van Malkinia. Enkele gevangenen werkten in het kamp zelf , vrouwen werden tewerkgesteld op de kampboerderij.
In totaal konden 1000 à 1200 personen tegelijkertijd gevangen worden gehouden. De bezetting veranderde steeds doordat er gevangenen overleden als gevolg van het regime in het kamp, dat was gebaseerd op terreur en honger. Meer dan 20.000 personen werden geïnterneerd in het kamp, waarvan meer dan de helft dit niet overleefde. In 1944 werd het kamp ontmanteld om het oprukkende Rode Leger in het ongewisse te laten om wat zich hier had afgespeeld.

Nabij het Poolse dorp Treblinka werd in 1942 door de SS het vernietigingskamp Treblinka II gebouwd.
Eind 1941 raakten de nazi’s ervan overtuigd dat er maar één Endlösung der Judenfrage was: totale vernietiging. Tot die tijd hadden de nazi’s nog het idee om de Joden af te zonderen in aparte wijken of steden in Getto’s. Door de verovering van Oost-Europa kwamen er zoveel Joden bij dat afzondering niet meer als mogelijkheid werd gezien. Op 20 januari 1942 vond de Wannseeconferentie plaats, hier werd voor het eerst binnen de gelederen van de SS uitgesproken dat de Joden moesten worden vernietigd. Al snel gingen de nazi’s over tot het bouwen van vernietigingskampen, waarvan Treblinka II er één was. In 1941 had men o.a. in Auschwitz geëxperimenteerd hoe men grote aantallen mensen in één keer kon ombrengen, daar waren gaskamers als meest geschikte oplossing uitgekomen.
De bouw van Treblinka II startte in mei 1942, het kamp was gereed voor gebruik in juli 1942. Joden uit Warschau en steden in de buurt en gevangenen uit Treblinka I werden ingezet bij de bouw en camouflage van het kamp. Anders dan Treblinka I was Treblinka II geen strafkamp maar een vernietigingskamp, uitsluitend gericht op het doden van gevangenen. De gevangenen die Treblinka bouwden, werden als eerste vergast omdat geen enkele gevangene mocht blijven leven die zou kunnen getuigen van of tegen de Holocaust.

De eerste kampcommandant was SS-Obersturmführer Eberl, een Oostenrijker die in het euthanasiecentrum Bernberg had gewerkt. In euthanasiecentra werden gehandicapten om het leven gebracht. Eberl had geen idee hoe hij een grootscheepse vernietiging als in Treblinka II moest aanpakken. Het liep al snel spaak: treinen met slachtoffers stonden dagen te wachten op het spoor, het kamp lag vol met rottende lijken. Hierdoor dreigde de operatie minder in het geheim te verlopen dan de Duitsers wensten, de omwonenden konden duidelijk de stank ruiken.

Eind 1942 gaf ene Stangl opdracht tot de bouw van een imitatiespoorwegstation. Levensechte perrons, loketten, een klok met geschilderde cijfers die steeds op 6 uur stonden, een café en allerlei overzichten met vertrektijden moesten de illusie wekken dat men op een écht station aankwam. Bedoeling van de SS was de nieuw aangekomen slachtoffers te laten geloven dat zij in een doorgangskamp waren aangekomen, dat moest hen rustig houden. Wat de aangekomenen niet wisten was dat er slechts één uitgang was, de ‘dodenweg’ naar de gaskamers. Verreweg de meeste gevangenen werden binnen twee uur na aankomst vergast.
Het kamp mat ca. 400 bij 600 meter en was in drie zones ingedeeld: het deel dat voor de bewaking en opslag van goederen in gebruik was, de ontvangstzone en het deel waar vernietiging plaatsvond. Binnen het kamp was een vierkant van 100 x 100 meter afgezet, hier verbleven de Joodse gevangenen die de SS moesten helpen met de vernietiging. Verder was het kamp verdeeld in het Lage Kamp: het woongedeelte voor Duitsers en bewakers. Het Lage Kamp kende luxewoningen, een dierentuin en een “Biergarten”. Het andere deel – het Hoge Kamp of Totenlager- was het echte vernietigingskamp.

Bijna alle sporen uitgewist

De inkomende transporten bestonden uit treinen met ca. 50-60 veewagons, waarin 6000 tot 7000 personen werden vervoerd. Bij aankomst werd de gevangenen meegedeeld dat ze in een doorgangskamp waren aangekomen, dat ze om hygiënische redenen moesten douchen en hun kleren moesten laten ontsmetten. Persoonlijke bezittingen en kostbaarheden konden tijdelijk in bewaring worden gegeven. Hierna werden ze de gaskamers binnengeleid en aldaar om het leven gebracht. De lijken werden verbrand.
Al in september 1942 hadden vele honderden duizenden Joden uit Warschau, Radom, Lublin het leven gelaten in kamp Treblinka. Na de winter van 1943 lag dit aantal al op ruim een miljoen, slachtoffers afkomstig uit het district Radom, Lublin, het Generalgouvernement, Bialystok en diverse plaatsen in andere landen.

Er waren diverse verzetsacties in het kamp, waaronder de moord op de SS’er Max Biala door Meir Berliner op 11 september 1942. In 1943 werd een verzetsgroep geformeerd, die er op 2 augustus in slaagde de wapenkamer te openen. Doordat enkele SS’ers besloten te gaan zwemmen zagen de opstandelingen hun kans schoon en openden het vuur op de kampbewakers. Een benzinestation ontplofte en houten barakken werden omgeblazen. Veel opstandelingen trachtten door de prikkeldraadversperringen te ontkomen maar de meesten werden door bewakers op de wachttorens neergeschoten. Slechts zestig van de opstandelingen overleefden de oorlog.

Nadat op 21 augustus 1943 de laatste slachtoffers waren vergast, werd het kamp ontmanteld en het terrein omgebouwd tot een boerderij.

Webformat -IMGP9241Een Oekraïense bewaker, Streibel, werd achtergelaten om de indruk te wekken dat er niets bijzonders was gebeurd en om te voorkomen dat de lokale bevolking aan de haal zou gaan met eventueel achtergelaten kostbaarheden. De laatst overgebleven Joodse gevangenen, die het kamp hadden moeten ontmantelen, werden overgebracht naar Sobibor. In november van datzelfde jaar was het kamp geheel ontmanteld. De SS’ers werden elders te werk gesteld, de meeste waren inmiddels in zeer goede doen doordat zij zich een groot deel van de bezittingen van de omgebrachte Joden hadden toegeëigend.

Huidige onderzoeken duiden er echter op dat het aantal slachtoffers wel eens te laag geschat zou kunnen zijn.
Na de oorlog zijn enkele opgepakte oorlogsmisdadigers werkzaam in Treblinka II opgehangen, nadat zij tot de doodstraf waren veroordeeld wegens misdaden tegen de mensheid.
Zoals gezegd, is het mogelijk dat we tijdens deze reis ook nog kunnen kennismaken met een bezoek aan Treblinka. Vanaf 10 mei 1964 is er een Nationaal Monument. Er is getracht om het kamp met graniet te doen herleven: waar de rails lagen, liggen nu granieten biels. Ook het hekwerk wordt uitgebeeld door graniet, evenals de wachttorens.
De plek waar eerst drie en later dertien gaskamers stonden is bebouwd met een gigantische zuil met daarop de menora. De kuil waarin de lijken werden gecremeerd is verbeeld met een materiaal dat het meest lijkt op gestold teer.

Op het overgebleven terrein is een symbolische begraafplaats verrezen met puntige stenen. In sommige stenen staan inscripties om belangrijke personen die hier vermoord zijn te gedenken of om de totale afgevoerde en vernietigde populatie van één stad te gedenken.

Komende vanaf het noorden passeer je eerst Malkinia Gora, voorheen een belangrijke doorgangsplaats voor de treintransporten. Verderop staat er op de hoofdweg in het dorp Treblinka een aanduiding Muzeum Walki Meczenstwa w Treblince, 4 km. Verderop komt men het dorp “Prostyn” tegen en nog verderop enkele betonblokken met de naam Treblinka en de lang verwachtte aanduiding naar Muzeum Walk i Meczenstwa Treblinka. Een moment van bezinning is op zijn plaats.

Op reis, Magdeburg en Poznan

Magdeburg.

Het regent gestaag als we de straat uitrijden. Gelukkig is de auto gisteren al ingepakt, want inpakken met regen is niet plezierig. Ondanks het feit dat de geplande vrije middag ook al in het water was gevallen, zijn we er nu helemaal klaar voor. Er gaat slechts een fractie van de bagage mee, dan tijdens de zomervakantie. Het is niet de bedoeling dat de bagage zichtbaar is en dat is goed gelukt.
Het is rustig onderweg naar het oosten Elders staan lange files, met name rond Rotterdam en Amsterdam. Webformat -SAM_3051We bezoeken onderweg de Hameln, de stad van de rattenvangers. Dat staat op het bord als je de plaats binnenrijdt. Grappig. De stad is druk en zien veel mooie authentieke vakwerkhuisjes.

Daarna gaan we binnendoor naar Magdeburg. De stad waar ik eerder al wat over heb geschreven.

Met name net buiten het centrum is het verleden nog goed zichtbaar. Er is nog veel werk te doen. Inmiddels zijn we toch al weer ruim 20 jaar, na de val van de muur. Een enorme opgave om de staat van wegen, gebouwen en bedrijven gelijk te krijgen met het “oude westen”. De stad is veel rustiger dan andere grote steden en als we aankomen is het toch al rond de avondspits.
De milieu zones zijn goed aangegeven. De buitenring is code geel en het centrum code groen. Begin van het jaar heb ik een creditkaart aangevraagd voor mijn autootje. Helaas werd daarvoor “slechts code”geel”voor afgegeven. Dit omdat de auto ouder is dan 5 jaar. Dat houdt in dat ik met mijn auto de stad niet in mag. Gelukkig hebben we het hotel via geel bereikt. Zonder gekheid, ik had er wel rekening mee gehouden bij de planning. Berlijn was een goede les dit voorjaar …
Morgen gaan we naar Poznan, misschien zijn er weer nieuwe verhalen. Groet en tot de volgende keer.

PS de eerste Magdenburger schnitzel is verorbert .. en dat natuurlijk met een heerlijk Duits biertje ..

Poznan.

Een stalende zon met een middagtemperatuur van 23 graden is extreem voor deze tijd van het jaar, maar ….. wel heel erg lekker.
Bijna geheel binnendoor gereden, eerst door het oostelijke deel van de voormalige DDR en later door de natuurgebieden, moerassen en bossen van wetselijk Polen. Alsof de tijd heeft stilgestaan. Een paar koeken gekocht bij de bakkerskraam die was neergestreken in een klein dorpje. Winkels kom je daar nauwelijks tegen. De koeken waren wel lekker.
Webformat -IMGP8581In Poznan zijn we terug in het Westen. Druk, druk en nog een druk, op de weg, in de stad. Webformat -IMGP8615Ons hotel, wa waren hier tien jaar geleden ook, was het aardig opgeknapt, een restaurant er bij en de receptie netjes achter een balie. Mooie schone kamers.
Aan het eind van de middag de stad in, zo’n 20 minuten lopen. Alles weer herkend, lekker gegeten en met een Pools biertje is ook helemaal niets mis. Welterusten voor vanavond. Morgen rijden we richting Gdansk, ongeveer 275 km.

Starogard woj Gdansk

Het is nu rond half zes, zaterdagavond. Eind van de middag, het wordt al aardig donker. Vandaag was het echt genieten.
We diverse landschappen gezien. Met de zon en de herfstkleuren ziet het echt geweldig uit. Eerst veel bouwland, zachtglooiend en nu in het midden van omvangrijke bossen in een natuurgebied ongeveer 50 km ten zuiden van Gdansk.

In de middag bezoeken we oud plaatsje, waar veel is gerestaureerd, met geld uit de Europese unie, Chelmno. Een mooi gezellig stadje, waar je nog kan parkeren op het kerkplein in het centrum.
Op het platteland zijn veel huizen niet afgebouwd. Elk jaar een stukje afbouwen, maar wonen doen ze er in. Zo kan het dus ook … Geen ramen en kozijnen, alles een casco en een dak.

We zijn rond vieren in een klein plaatsje gearriveerd, een hotel-restaurant met manege en renbaan. Zo’n tien jaar geleden waren we hier ook en we hebben het weer terug kunnen vinden. Eenmaal binnen herinneren we het een en ander. Het ziet er fraai [en een beetje erg luxe] uit. Zo meteen eens kijken wat er op de kaart staat. We gaan niet meer lopen of rijden. Morgen zullen we eens zien of we de Oostzee kunnen bekijken en Gdansk. Dan zal het weer langzamerhand wel minder worden en wordt het wat meer afzien. Maar dat is [hopelijk] pas later.

Gdansk

Het is een kleine wereld als we vertrekken naar Gdansk. Eerst een super verzorgt ontbijt, waar we een dag mee vooruit kunnen .. We zijn de enige gasten in het hotel en ze zorgen goed voor ons.

Gdansk is één van de mooiste steden van Noord-Europa en heeft een geschiedenis die meer dan duizend jaar terug gaat, ook al kan je dat in de stad niet meer zien. Het was eeuwenlang de rijkste stad van Polen. In 1939 werden hier de eerste schoten gelost van de tweede wereld oorlog. De stad is in de oorlog geheel verwoest, maar daarna weer opgebouwd. Dat is overigens zeer de moeite waard om te bekijken. Sfeervol, niet te log of groot, fraaie schilderingen op muren en geen huisje is het zelfde. Uiteraard afgewisseld met kerken, musea en grootse havengebouwen.

De scheepswerf van Gdansk staat bekend als de plaats waar de vakbond Solidariteit is voortgebracht. Deze opstand werd straf de kop ingedrukt en later door de stakingsleider Lech Walesa in 1980 opnieuw leven in geblazen. Lech werd later president van Polen. De scheepswerf heeft het uiteindelijk zelf niet overleeft.
Je vindt in de stad Gdansk prachtige gevels van huizen, beschilderd en vaak ingericht als bar of eethuisje. Wil je barnsteen kopen, dan vind je er honderden winkeltjes in het centrum van de stad.

Parkeren voor de auto gaat relatief eenvoudig. Op een van de oude kaden aan de oostkant van het centrum is plaats genoeg. Of het veilig is? Tja dat blijkt wel als je terug bent. Omdat we vroeg waren was er plaats in overvloed. De mist was opgetrokken en we hebben heerlijk in de zon kunnen genieten van de stad. Was het veilig? Ja het was veilig.

Wat later in de middag hebben we een kort bezoekje gebracht aan de Oostzee kust. Een smal strand en steile kustlijn van duinen. De mist kwam weer fors opzetten en alleen aan het strand konden we nog 100 meter ver zien. Later op de weg trok het helemaal dicht. Niet zo mooi en het was goed oppassen. We zijn weer heelhuids teruggekeerd en genieten nog een momentje van een lekker Pools likeurtje. Hopelijk trekt de mist morgen wat weg, want met 25 meter zicht zie je niet zo veel …
Straks gaan we de menukaart maar eens raadplegen, dat kost vast minder moeite. Voor nu de groeten lieve lezers en tot een volgende keer. Morgen vertrekken we naar Mazurië naar Gyzycko, waar we weer nieuwe dingen hopen te zien.

Mazurië, Gizycko

Met de benen op de poef, zitten we heerlijk in een warme kamer. Buiten is het inmiddels donker, wat onderuit gezakt op de bank, een beetje uitbuiken enz enz. Wat hebben we het goed!!
Vandaag was het een bijzondere tocht. De mist was opgetrokken – gelukkig – .

Een tocht gereden van ruim 250 km. Eerst hebben we een bezoek gebracht aan het Elbag kanaal waar de boten, over een hoogte verschil van 100 meter over rails, over het land [en dat op diverse plekken], omhoog worden gereden. Nu is het kanaal niet zo breed en boten moeten elkaar kunnen passeren, dus …. De wagens die op de rails staan en waar de boten op kunnen staan, zijn ook niet zo groot, zo’n 5 meter breed denk. Het zag wel heel leuk uit. Een bijzondere constructie die nog wel in gebruik is. Ware het niet, dat het zomer seizoen natuurlijk al voorbij is en er alleen recreatievaart getransporteerd wordt. Kortom alles lag nu dus stil, maar we hebben de constructies kunnen bewonderen.

Daarna richting Mazurië. Mijn domdom vertelde een weg te hebben gevonden die 5 minuten korter was en of we dat wilden. Waarom niet zou je zeggen. Daarna hebben we ruim 2 uur kennis kunnen maken van keien, onverharde wegen en een geperforeerd wegdek. Fantastische plaatsjes, geen tegenliggers en soms alleen voor de 4-wieldrive te gebruikten. Want terug gaan, doe je natuurlijk niet …
We zijn uiteindelijk gearriveerd in Gierloz, vlakbij onze nieuwe overnachtingsplaats. We bezoeken de Wolfschanze. Ik heb de volgende informatie teruggevonden waarbij de belangrijkste zaken zijn vermeld.

Webformat -IMGP9068

Wolfschanze (Wolf’s Lair) was Hitler’s Führerhauptquartier (Führer‘s headquarters) during World War II. It is located in the Gierloz. forest 8 kilometers from Ke;trzyn, Poland. This compound covered 2.5 square kilometers and included the forest that surrounded it for 8 square kilometers. It boasted two airfields, power stations, a railway station, air purification systems, water supply and drainage system, heating and communications equipment. It held more than 2000 people when it was operating at its peak in 1944.

Hitler is known to have spent two and one half years at the complex when all of the days he was on site are collated. The first time he was there was in June, 1941. This coincided with the attack against the Soviet Union. The complex was destroyed by explosives in January 1945 by the Nazi’s themselves in order to deny the Soviets the use of the facility in January, 1945.

The main reason the complex was constructed was the geographical location.

The forest was large and made it easy to hide the huge concrete bunkers that were constructed; the 8 square kilometer area was relatively easy to secure.
The area had a small population so knowledge of the site was limited and the majority of the population were ethnic Germans.
There are numerous lakes, swamps and hills in the area which make attacking the complex difficult.
There were numerous other similar installations for other portions of the Nazi command in the immediate area.
There were numerous fortifications in the area.
The Russian border was only 80 kilometers to the east.

The bunkers that were constructed on the site were huge with bunkers being built inside bunkers. It was common for the ceilings to be 5 to 10 meters (yards) thick. The walls would be 4 to 5 meters thick for the outer bunker and the inner bunker walls would be 2 to 4 meters thick. There would be a half meter air space between the outer and inner bunker. The foundation of the bunker would be 3 to 5 meters thick with the ourter edges extending lover into the ground than the central portion of the base.

The entire 2.5 square kilometer complex was covered with camouflage netting that was changed as many as four times a year in order to maintain the necessary appearance that ensured nothing was visible from the air.

Hitler, Borman and Göring each had their own private bunker. The outer surface of Hitler’s bunker was more than 2,480 square meters. The roof was 8.5 meters thick.

Wolfschanze is famous as the location of an assassination attempt on Hitler by members of his General Staff. Colonel Claus von Staffenberg was the Chief of Staff and is considered to be the driving force behind the movement to remove Hitler from power within the military. On July 20, 1944 he and a college worked together to set off an explosion during a staff meeting. The objective of the explosion was Hitler and they wanted nothing less than his death believing that many lives could be saved if Hitler was killed and the war brought to a halt.

While four people at the meeting were killed, Hitler escaped with minor injuries. Colonel von Staffenberg and many of his allies were executed by firing squad in fewer than 24 hours.

Als je het verhaal hebt gelezen en de film hebt gezien, waarin Claus van Staffenberg de aanslag op Hitler voorbereid, kijk je toch weer anders aan tegen een plaats als deze. Een indrukwekkende berg beton, vele gebouwen en betonnen daken op de bunkers van vele meters dik. De Hitler bunker had een dak van zo’n 8 meter dik beton. Hoe ze het zelf hebben kunnen opblazen toen ze vertrokken en er zo’n ruïne van hebben kunnen maken, is op zich al een wonder.

Wat opviel is dat onze tomtom in dit gebied de weg niet kon herkennen. Vreemd toch? We hebben uiteindelijk een pad gevonden, wat overigens ook niet op een kaaart stond van vele kilometers lang en uiteindelijk zijn we via veel hobbels, smalle paadjes met modder en veel bladeren aangekomen in Gizycko. [want: we wilden ook nu niet dezelfde weg terug rijden]. Duidelijk is dat, als we daar gestrand waren, zeker volgende week niet terug zullen zijn. Daar komt echt helemaal niemand …. , maar goed dat we nog wat eten bij ons hebben.

Het is bijna donker als we uiteindelijk het Mazure hotel bereiken. Het is tegen vijven. Een volle dag rijden, veel gezien, indrukken op gedaan en helemaal door elkaar geschud, voldaan ons kamertje opgezocht, gegeten en straks … welterusten allemaal. Groet Jan.
O ja, morgen gaan we lopen naar het dorp ….. denken we. We blijven hier twee nachten. Wie ons wil volgen op APRS moet de link eens aanklikken .. Natuurlijk alleen voor radioamateurs ha ha

Webformat -IMGP9182Twierdza Boyen, Gizycko

Een stevige wandeling was het wel vandaag. Eerst het dorp verkent, een heel speciale draaibrug gevonden waarvan er maar twee bestaan in Europa, althans volgens de brochure van het toeristenbureau. Deze brug van circa 100 ton kan je eenvoudig met één persoon openen. Niks geen automatisering, gewoon gaan met die brug …
Wat later een watertoren bekeken, moet ook heel bijzonder zijn, want op elke kaart staat deze toren. Hij ziet er prima uit, maar helaas is deze nog gesloten voor een bezoekje. We kunnen zelfs geen koffie drinken in het dorp. Alles gaat pas vanmiddag open.
Wat later in de morgen hebben we de markt verkent. Heerlijke toffees gekocht. Dure en goedkope. Eén soort gaan we zeker weggeven … de lekkerste natuurlijk.

Nog wat later zijn we naar een groot Pruisisch Fort geweest. [Twierdza Boyen]. Eén van de grootste die in die tijd gebouwd zijn. Eerst zonder routebeschrijving rondgedwaald, maar later gewoon de bewegwijzering gevolg. Dat scheelt een stuk tevergeefs wandelen.

In het fort was een kleine tentoonstelling over het heden en verleden van deze Pruisische vesting en het dorp Gizycko. Ook waren er een aantal pentekeningen te zien van “onze” Rembrant van Rijn, met ook een paar tekeningen van Amsterdam.
Overigens was het geen straf om eens een daagje rond te wandelen, het was inmiddels heel prima weer geworden.
De bewolking is bijna geheel verdwenen en het is nu rond de 10 graden. De winter is in aantocht. Het komende weeknd wordt de eerste sneeuw verwacht. Je voelt het per dag kouder worden.
We sluiten de dag af door nog wat rond te rijden en wat inkopen te doen. Tenslotte moet je blijven eten en drinken toch?.

Dat was het wel vandaag.

Morgen vertrekken we weer om naar we hopen voor het donker in Bialystok te arriveren.Totaal ruim 300 kilometer, een plaats tegen Belarus [Wit Rusland] aan.Thuis zou je denken dat 300 kilometer een eitje is, hier is dat een dagreis en moet het niet te veel tegen zitten, smalle en soms onverharde wegen zijn hier natuurlijk debet aan. Alle meelezers, de hartelijke groeten.

Treblinka en Bialystok

Voor de verandering vandaag maar eens een half uurtje eerder opgestaan. Het is een beste trip en we willen in ieder geval ook Treblinka bezoeken. Dat is vanaf het vertrekpunt bijna 200 km naar het zuiden. We zijn er rond de middag. Het is wel even zoeken, want alleen enkele verroestte bewegwijzeringborden geven de weg aan, ruim 5 km ten zuiden van Treblinka. Een enorme hoeveel touringcars staan ook op de plaats waar wi moeten zijn. Er zijn mogelijk wel 1000 jonge mensen, allen joods zoals het er uit ziet, met vlaggen en geluidsboxen. Daarnaast een bijna net zo’n grote groep politiemensen en andere bewakers actief. Blijkbaar is dat nog steeds nodig. Iedereen gedraagt zich overigens erg rustig.
Treblinka is een vernietigingskamp. Het was niet de bedoeling om er te werken er waren ook nauwelijks verblijven. Het was niet de bedoeling gevangenen te houden. Er was geen uitweg, alleen die naar de gaskamers.

Webformat -IMGP9252In de proloog van de reisblog is er al het één en ander over geschreven. Stenen met namen er op, geven enkele namen weer van de overledenen. Webformat -IMGP9260Een fractie van het aantal wat is gesneuveld. Je weet waar je naar toe gaat, maar wennen doet het niet. Gelukkig maar … Je probeert je voor te stellen hoeveel nu 800.000 mensen zijn die op zo’n kleine oppervlakte om het leven zijn gebracht Er staan nu zo’n 800 tot 1000 stenen. Elke steen betreft dan 1000 mensen. Onbegrijpelijk wat mensen elkaar aan doen. En dat nog steeds doen, ook al is dat op andere plaatsen.

Als je daar over na gaat denken wordt het nog moeilijker. Mensen die thuis weg zijn gevoerd en waarschijnlijk nooit afscheid van elkaar konden nemen. Vergeet het maar nooit. Juist daarom was het fijn zoveel jonge mensen te treffen op deze plek.

Later rijden we naar Bialystok een grote stad langs de oostgrens. Het is druk onderweg, veel transit verkeer met name naar Wit Rusland en deels ook naar de Ukraïne. Van inhalen op deze wegen maken ze hier een sport. We verkennen aan het eind van de dag de stad, een prachtig slot staat er in het centrum van de stad. Het is koud geworden, veel mensen dragen mutsen, sjaals en handschoenen. Rond een uur of vijf wordt het al aardig donker, Nog ergens gegeten en aansluitend ons hotel opgezocht. Dat stat net buiten het centrum, een minuut of tien lopen. We hebben dus ook weer aan de sportiviteit gedacht …
Tot morgen, het definitieve programma staat nog niet vast, wel de eindbestemming: Lublin. Voor later welterusten en een lieve groet vanuit Noord-Manzovië.

Bialowieza, Grabarka en Lublin

De eerste bestemming was het eerder beschreven oerbos, de meest westelijke uitloper van de taiga. Het klinkt heel wat, maar het ziet er allemaal heel gewoon uit. Gewoon een mooi bos. We willen misschien nog wel een keer teug voor langere tijd. Het is mooi fietsen hier en dan kan je ook een dag met een gids het woud in. Dan zal je zeker ook wild zien, de europeese bizon oa.

We rijden via de Russische grens nu zo’n 100 km nar het zuiden en arriveren in Grabarka. Je vindt daar een orthodoxe kerk op een heuvel. De heuvel is vol “geplant” met kruizen. De eerste is daar neergezet ten tijde dat er een pestepidemie heerste. Het verhaal gaat, dat de pest er niet heeft geheerst, mede doordat er een “eerste” kruis werd neergezet, wat de pest daar heeft weggehouden. Nog steeds worden er kruizen geplaatst en wordt de berg gezien als een bedevaartsplaats.

We vervolgen onze weg naar Lublin. Langs leuke, soms schilderachtige houten huisjes. Eenmaal in de stad is het bijna donker geworden, het is druk en via lange rijden met auto’s komen we uiteindelijk in een prachtige villa, anex landhuis. Je zou het hier niet zoeken, maar het is werkelijk een prachtig onderkomen. Klassiek ingericht [het is zeker niet onze stijl], maar wel sfeervol. Heel vriendelijke mensen die waarschijnlijk pas onlangs hier zijn gestart. Er is weinig anders te spreken dan Pools, maar we zijn heelprima aan ons eten en drinken gekomen. De moeite waard om hier te verblijven. Tot slot, morgen vertrekken we ongeveer 200 km naar het westen en komen dan aan ter hoogte van Warzawa, maar dan er ruimschoots beneden.

Sevilla

Webformat -IMGP9534Sevilla is een omvangrijk landhuis, gebouwd langs de E8 van Warzawa naar het zuiden, richting Katowice en Wroclav. Verder ligt het midden in het niets, de dichtstbijzijnde plaats is al snel 10 km hier vandaan. We zijn waarschijnlijk de enige gasten, maar ondanks dat, eten we heerlijk. Het is compleet en erg lekker. In een grote zaal wordt alles klaar gezet voor een groot [bruiloft-?]feest. Een de enorm grote kamer kunnen we voetballen.

Webformat -IMGP9494

Webformat -IMGP9500

Webformat -IMGP9492Onderweg naar het hotel bekijken we diverse kleine dorpjes, veel houten huisjes, knus, sfeervol, maar al het koud en nat is, lijkt het toch wat afzien.

Het is werkelijk prachtig weer, ondanks de temperatuur van 5 graden.

De winter komt er aan. In de bossen worden door veel mensen paddenstoelen gezocht en aan de kant van de weg verkocht.

En…. dat gebeurde sneller dan gedacht. Het was wel al enkele dagen geleden voorspelt. De ochtend van ons vertrek was het wit. De eerste sneeuw is dit seizoen is vannacht gevallen. Volgens de weervoorspelling gaat het vandaag 20 – 25 cm sneeuw vallen. We moeten vandaag wel naar Dresden en dat is zo’n 550 km hier vandaan … Enfin, wel wat spannend, want de wegen zijn wat anders dan thuis en de winterbanden liggen nog bij Es in de garage… en hier wordt niet gestrooid als bij ons ..

Later op de dag blijkt dit een goede test voor de huidige banden. Ze doen het voortreffelijk, waar velen bleven steken in de sneeuw, in de berm, greppel of vangrail, konden wij bijna probleemloos de hellingen nemen [zonder sneeuwkettingen]. De sneeuw was ook hotnieuws op de nieuwszenders, in Saksen. De Poolse TV zenders zijn hier [in Dresden] niet meer te ontvangen. Er wordt gesleed en geskied. Maar ook veel bomen zijn gesneuveld omdat ze de sneeuwlast niet kunnen dragen. Veel bladeren zitten nog aan de bomen. In een paar dagen is de temperatuur ruim 20 graden gedaald. Het gebeurd slechts zeer zelden dat het zolang, in zo’n groot gebied, bijna continu sneeuwt.

Wij hebben over het laatste stukje [zo’n 100 km] ruim 4 uur gedaan. Uiteindelijk zijn we heelhuids aangekomen in Dresden en stad na de oorlog weer helemaal nieuw opgebouwd. We gaan het morgen eens bekijken. Vanuit ons Sunshine-hostel is het wat te ver lopen, dat wordt dus [waarschijnlijk] de tram.

O ja, had ik al verteld dat de [volgens ingelanden ter plekke] waterschappen hier niet al te best hun werkzaamheden verrichten? De boeren nemen zelf het initiatief om sloten en afwateringen te graven om wateroverlast te voorkomen.

Webformat -IMGP9062De organisaties die er voor zijn laten dit liggen. Toen is een dragline graafmachine zag staan uit de begin jaren vijftig, wilde ik een foto maken. De kraan was nog in bedrijf en ingezet door een particulier die ook een stuw ging maken. Bij mijn actie om dit vast te leggen stopte er een [bleek later] een Nederlander die al 10 jaar in Polen woont. Hij werkt voor een investeerder die vele boeren bedrijven exploiteert in Polen. We hadden een mooi gesprek waarbij nogmaals duidelijk werd dat Mazurië één van de mooiste gebieden is van Polen, maar met helaas de grootste werkeloosheid. Vergeleken met bv Ukraïne is Polen nog wel het Las Vegas …. Dat zegt ook genoeg.

Alle mede reizigers de hartelijke groeten en tot de volgende keer.

Dresden

Dresden, de hoofdstad van de staat Saksen. Daar zijn ze wat trots op. Tot op de putdeksels van het rioolstelsel toe, staat het geschreven. Weer eentje voor de verzameling ha ha. De collectie is de laatste week weer aardig aangevuld …

Het is een stad met veel mooie gebouwen, opnieuw opgebouwd na de laatste oorlog, maar inmiddels al weer zwart als roet. De gebouwen zijn over het algemeen aan de buitenzijde echt smerig, jammer, want er is met veel energie aan de opbouw gedaan. Rondom de oude markt wordt en nu gestart met een enorme schoonmaak actie. Het paleis is vrij toegankelijk,prachtige beelden partijen, fonteinen enz. Omdat we zon er bij hebben vandaag, prachtig om op de plaat vast te leggen. Het is wel enorm koud. De mutsen, sjaal en handschoenen waren echt nodig.

Webformat -IMGP9593Het is rustig, stil in de stad. Toch zijn er wel aardig wat toeristen, bussen vol uit alle delen van het land, maar die zie je alleen bij echte hoogtepunten in de stad.
Het was de moeite waard om eens rond te slenteren zowel in het oude als het nieuwe “oude stad” aan beide zijden van de Elbe.
Omdat we geen Pools restaurant konden vinden, hebben we voor de afwisseling eens afscheid van deze vakantie genomen in een echt Zuid-Afrikaans restaurant, De struisvogel was ook deze keer weer overheerlijk. De moeite waard.
Voor de meelezers heb je er nu niet zoveel aan, maar ja, misschien ook een keer een idee voor later.

Het waren “slechts” elf intensieve dagen, maar wel elf met uitersten, van west naar oost en van noord naar zuid Polen. Warm en koud, groen en wit, arm en rijk, luxe en minder luxe, afwisselend houten en stenen huizen. Het bleef genieten en was ook leerzaam om te zien hoe divers een land kan zijn. Webformat -IMGP9627Hoe verschillend de landschappen, de dorpen en de steden. Het was leuk en aangenaam.

Voor herhaling vatbaat en dat zeggen we samen die zo deze reis konden maken.

Goed om ook zo te weten dat er steeds iemand is die op je let en ons heeft bewaard. Morgen rijden we terug naar huis en dinsdag wacht het werk al weer. Nog maar even niet aan nadenken. Bedankt voor het meelezen. Een lieve groet.

Advertenties